Zakformaat defibrillator: vijf vragen voordat je koopt

Klein, betaalbaar, bewezen?

Wat je moet weten over compacte AED's

Een kritische blik op de nieuwe generatie compacte defibrillatoren

De belofte

Het idee is aantrekkelijk. Zo'n 70 tot 80 procent van de hartstilstanden buiten het ziekenhuis gebeurt thuis, terwijl AED's traditioneel vooral in kantoren, sportscholen en openbare gebouwen hangen. Een nieuwe generatie fabrikanten belooft die kloof te dichten met apparaten die passen in een jaszak, een handschoenenkastje of een EHBO-tasje, tegen een fractie van de prijs van een traditionele AED.

Dat klinkt als precies het soort innovatie waar de zorg op zit te wachten. Maar de categorie heeft ook al een waarschuwend voorbeeld opgeleverd. CellAED, jarenlang een van de bekendste namen in deze markt, werd eind 2024 van de UK markt gehaald wegens compliance-problemen, en het moederbedrijf ging eind 2025 failliet. Wie zo'n apparaat had aangeschaft, kwam er ineens achter dat er geen vervangende pads of batterijen meer verkrijgbaar waren, en dat het apparaat op termijn onbruikbaar zou worden zonder enig uitzicht op een oplossing van de fabrikant zelf. Voor wie op dat moment op dat apparaat vertrouwde als levensreddend hulpmiddel, is dat een vervelende en confronterende ervaring, en een gemiste investering die niemand wil meemaken.

Dat is precies waarom het de moeite waard is om, voordat je zo'n apparaat aanschaft voor jezelf, je gezin of je organisatie, een aantal kritische vragen te stellen.

Vraag 1: Wat moest er wijken om zo klein te worden?

Een AED is in de kern een condensator die energie opslaat en die in een fractie van een seconde afgeeft aan het hart. Om een apparaat te verkleinen tot zakformaat, moet er ergens iets kleiner worden: de batterij, de condensator, de pads, of alle drie.

Dat hoeft geen probleem te zijn. Sommige fabrikanten van gevestigde, reguliere AED's tonen juist aan dat een kleinere condensator, mits slim ontworpen, dezelfde of zelfs betere resultaten kan geven dan een grotere. Maar dat soort claims is pas overtuigend als het onderbouwd wordt met gepubliceerd, peer-reviewed onderzoek waarin daadwerkelijk gemeten is welke stroom en spanning het apparaat levert, en wat dat betekent voor patiëntuitkomsten.

De vraag die je jezelf mag stellen bij elk compact apparaat: heeft de fabrikant dat soort onderzoek gepubliceerd, of blijft het bij een technische specificatie op de website?

Vraag 2: Is het apparaat al klinisch getoetst, of nog onderweg daarheen?

Hier lopen de compacte AED's op de markt behoorlijk uiteen, en dat verschil is relevant.

Sommige apparaten zijn nog niet verder dan een octrooiaanvraag of een conceptpagina. Andere zijn wel verkrijgbaar en dragen een CE-markering, maar bevinden zich in landen als de Verenigde Staten nog middenin een goedkeuringstraject bij de FDA, de zwaarste categorie voor levensreddende apparatuur. Weer andere zijn al langere tijd op de markt geweest, soms zelfs weer van de markt gehaald, zoals CellAED, dat eind 2024 wegens compliance-kwesties uit het VK werd teruggetrokken voordat het bedrijf achter het apparaat uiteindelijk failliet ging.

Een CE-markering betekent dat een apparaat aan basale veiligheidseisen voldoet. Het is geen garantie dat de klinische effectiviteit, hoe goed het apparaat daadwerkelijk levens redt in de praktijk, uitgebreid is aangetoond. Dat onderscheid wordt in marketingmateriaal zelden scherp gemaakt.

Vraag die je mag stellen: staat er ergens een link naar een gepubliceerde, onafhankelijke studie, of alleen naar een certificaat?

Vraag 3: Wat zegt de vakwereld zelf?

Toen CellAED, een van de eerste compacte, persoonlijke defibrillators, op de markt kwam, reageerde Resuscitation Council UK met een opvallend voorzichtige boodschap. Het concept van persoonlijke defibrillatie werd omarmd als veelbelovend, maar de organisatie gaf aan onduidelijk te zijn over de diepgang van de klinische evaluatie die dit specifieke product had ondergaan, en adviseerde terughoudendheid totdat dergelijke data gepubliceerd zouden zijn in peer-reviewed literatuur.

Dat is geen veroordeling van een specifiek product. Het is wel een signaal dat de vakwereld zelf vindt dat de bewijslast voor deze hele categorie apparaten nog dunner is dan voor gevestigde AED's, die vaak steunen op tientallen gepubliceerde studies over een periode van decennia.

Vraag 4: Wat gebeurt er als het bedrijf verdwijnt?

Een AED is geen product dat je koopt en vergeet. Pads en batterijen verlopen, firmware moet worden bijgehouden, en in het slechtste geval moet je apparaat vervangen worden voordat het daadwerkelijk nodig is.

De jonge markt van compacte AED's bestaat voor een groot deel uit kleinere, nieuwere bedrijven. Dat is normaal voor een opkomende sector, maar het brengt wel een risico met zich mee dat bij gevestigde medische-apparatenfabrikanten kleiner is: continuïteit. Wat gebeurt er met de garantie, de service, en de vervangende onderdelen als een klein bedrijf herstructureert, van eigenaar wisselt, of ophoudt te bestaan?

Dit is geen hypothetisch scenario, het is al gebeurd. CellAED werd eind 2024 wegens compliance-kwesties van de UK markt gehaald, en het bedrijf erachter, Rapid Response Revival, ging eind 2025 failliet. Eigenaren van een CellAED-apparaat stonden vervolgens voor de vraag hoe ze aan vervangende pads of een compleet nieuw apparaat moesten komen, van een fabrikant die er niet meer was om die vraag te beantwoorden. Voor iedereen die op dat moment op dat apparaat rekende, is dat een vervelende situatie: je hebt geïnvesteerd in iets dat levens moest redden, en op het moment dat je het misschien nodig hebt, blijkt de leverancier weg te zijn.

Vraag 5: Is “klein en betaalbaar” ook op lange termijn goedkoper?

Compacte AED's zijn vaak twee tot vier keer goedkoper dan een reguliere AED bij aanschaf, en dat is een reëel voordeel voor toepassingen waar een traditionele AED simpelweg niet past: een solo-hike, een klein bootje, een auto-handschoenenkastje.

Maar de aanschafprijs is niet het hele verhaal. Een reguliere AED gaat, mits pads en batterij op tijd vervangen worden, doorgaans zo'n 8 tot 10 jaar mee. Over die periode betaal je naast de aanschaf ook voor periodieke vervanging van pads, die meestal om de twee tot vijf jaar aan hun einde komen, en de batterij, die meestal vier tot zeven jaar meegaat. Voor de meeste reguliere AED's komt dat neer op een paar honderd euro extra over tien jaar, bovenop de aanschafprijs.

Bij sommige compacte, single-use modellen ligt dat anders. Het apparaat zelf heeft een beperkte houdbaarheid, soms niet veel meer dan een jaar, waarna het complete apparaat vervangen moet worden, niet alleen een setje pads. Reken je dat door over eenzelfde periode van 8 tot 10 jaar, dan kom je al snel op acht tot tien vervangingsronden uit. Afhankelijk van of je dat via losse aankopen doet of via een abonnementsvorm, kan de totale eigendomskosten over die periode dicht in de buurt komen van, of zelfs hoger uitvallen dan, die van een reguliere AED. De lage instapprijs verhult dan een groter deel van de werkelijke kosten dan je in eerste instantie zou denken.

Dit is geen exacte rekensom, want prijzen en abonnementsvoorwaarden verschillen per merk en veranderen, en dit is geen financieel advies. Maar het is wel een rekensom die je zelf zou moeten maken voordat je de aanschafprijs als doorslaggevend argument gebruikt. Vraag een compacte AED-fabrikant gerust naar de totale kosten over tien jaar, niet alleen naar de prijs vandaag.

Voor een particuliere aanschaf kan een hogere prijs op langere termijn een acceptabele afweging zijn, zeker als de compactheid zelf de doorslaggevende factor is. Voor een organisatie die verantwoordelijkheid draagt voor de veiligheid van medewerkers of bezoekers, verdient deze afweging expliciete aandacht in het budget, niet alleen op basis van de aanschafprijs op dag één.

Wat je hieruit kunt meenemen

Dit is geen pleidooi om compacte AED's te mijden. De onderliggende motivatie, defibrillatie dichter bij de plek brengen waar hartstilstand het vaakst gebeurt, is legitiem en belangrijk. Maar de categorie is jong, de regelgeving loopt uiteen, de gepubliceerde klinische onderbouwing is over het algemeen dunner dan bij gevestigde merken, en het faillissement van CellAED laat zien dat dit geen theoretisch risico is.

Het is daarbij goed om te beseffen dat “klein en draagbaar” niet exclusief voorbehouden is aan deze nieuwe generatie start-ups. Ook gevestigde merken als Philips hebben al langer compactere, draagbare varianten in hun assortiment, zoals de HeartStart FRx, die weliswaar groter is dan een zakformaat apparaat, maar wel is ontworpen om robuust en makkelijk mee te nemen te zijn, bijvoorbeeld in een auto of tas, en tegelijk steunt op dezelfde jarenlange, gepubliceerde klinische onderbouwing als de rest van hun AED-lijn. Wie op zoek is naar draagbaarheid hoeft dus niet per definitie naar de allerkleinste, minst beproefde apparaten te kijken. Er zit een tussenweg tussen zakformaat en een vaste wandkast.

Voordat je een compacte AED aanschaft voor jezelf, je gezin of je organisatie, is het redelijk om te vragen:

•      Is er gepubliceerd, onafhankelijk onderzoek naar de effectiviteit van dit specifieke apparaat?

•      Welke regulatoire goedkeuringen heeft het al, en welke zijn nog in behandeling?

•      Wat gebeurt er met service en onderdelen als de fabrikant zou stoppen?

•      Past het onderhoudsmodel, single-use of herbruikbaar, bij hoe en waar ik het apparaat wil gebruiken?

Een kritische blik op deze vragen zegt niets definitiefs over de kwaliteit van een specifiek merk. Het zegt wel iets over hoe goed onderbouwd de keuze is die je maakt, en dat is precies waar het bij een levensreddend apparaat om zou moeten gaan.