Doorgaan naar inhoud
Hartstilstand: wat is het, wat zijn de oorzaken en wat doe je?

Hartstilstand: wat is het, wat zijn de oorzaken en wat doe je?

Bart de Visser, AED-specialist bij AEDwijzer
Geschreven door
Meer dan 15 jaar ervaring in AED's & hartveiligheid · AEDwijzer
Gepubliceerd op 30 oktober 2026

Kort antwoord: bij een hartstilstand stopt het hart met pompen. Meestal komt dat door een ontregeld hartritme, waarbij het hart trilt in plaats van samen te trekken. Iemand raakt binnen ongeveer 10 seconden bewusteloos en ademt niet meer normaal. Bel direct 112, begin met reanimeren en laat een AED halen. Alleen met snelle hulp van omstanders heeft het slachtoffer een goede kans.

Wat is een hartstilstand?

Bij een hartstilstand pompt het hart geen bloed meer rond. De hersenen en andere organen krijgen dan geen zuurstof. Volgens de Hartstichting kunnen hersencellen na 4 tot 6 minuten al onherstelbaar beschadigd raken. Daarom telt elke minuut.

Bij een volwassene komt een hartstilstand meestal door een gevaarlijke hartritmestoornis, zoals ventrikelfibrilleren (kamerfibrilleren). Het hart trilt dan chaotisch. Een AED kan met een schok dat trillen stoppen, zodat het hart de kans krijgt om weer normaal te gaan kloppen.

Een hartstilstand is iets anders dan een hartinfarct. Lees het verschil tussen hartstilstand, hartinfarct en hartaanval.

Hoe vaak komt een hartstilstand voor?

Volgens de Hartstichting krijgen in Nederland elke week ongeveer 300 mensen buiten het ziekenhuis een hartstilstand. Dat gebeurt vaak thuis, maar ook op het werk, op straat of bij het sporten.

Oorzaken van een hartstilstand

Ongeveer de helft van de mensen met een hartstilstand wist niet dat er iets mis was met hun hart. Mogelijke oorzaken zijn:

  • Een hartinfarct: een kransslagader raakt verstopt, waardoor een gevaarlijke ritmestoornis kan ontstaan.
  • Andere hartproblemen: zoals een hartspierziekte, een hartontsteking, hartfalen of een erfelijke ritmestoornis.
  • Oorzaken van buitenaf: zoals verdrinking, onderkoeling of een elektriciteitsongeval.

Bij kinderen is de oorzaak vaker een tekort aan zuurstof, bijvoorbeeld door verdrinking of verslikking. Lees meer over reanimatie bij kinderen.

Hoe herken je een hartstilstand?

  • Iemand zakt in elkaar en reageert niet als je hem aanspreekt of zacht schudt.
  • Hij ademt niet, of niet normaal. Soms hapt iemand naar adem, zwaar en luidruchtig. Dat is geen normale ademhaling, maar gasping, een teken van een hartstilstand.
  • Hij ziet er grauw uit.

Twijfel je of iemand normaal ademt? Ga er dan van uit dat het een hartstilstand is en begin met reanimeren.

Wat doe je bij een hartstilstand?

  1. Bel 112 en zet je telefoon op de luidspreker. De meldkamer helpt je en roept via HartslagNu burgerhulpverleners op.
  2. Begin direct met reanimeren: 30 borstcompressies en 2 beademingen. Volg het stappenplan reanimeren.
  3. Laat een AED halen en volg de gesproken instructies. Weet je niet waar er een hangt? Lees hoe je een AED in de buurt vindt.
  4. Ga door tot de ambulance het overneemt of het slachtoffer weer normaal ademt.
Gratis AED-poster: zo gebruik je een AED in 5 stappen
Gratis poster: zo gebruik je een AED in 5 stappenAlle stappen op één A4, gebaseerd op de reanimatierichtlijnen 2025. Hang hem naast je AED of in de kantine. Download de gratis AED-poster

Waarom een AED in de buurt het verschil maakt

Volgens de Hartstichting is de kans om een hartstilstand te overleven het grootst als omstanders snel helpen. De meeste mensen die een hartstilstand overleven, hebben daarna een goede kwaliteit van leven. Een ambulance is er niet altijd snel genoeg. Een AED die dag en nacht bereikbaar is en is aangemeld bij HartslagNu, kan daarom levens redden. Lees wat je nodig hebt voor een AED in je buurt, of bekijk onze AED's.

Veelgestelde vragen over een hartstilstand

Kan een hartstilstand zonder voortekenen ontstaan?

Ja. Volgens de Hartstichting wist ongeveer de helft van de mensen met een hartstilstand niet dat er iets mis was met hun hart.

Is een hartstilstand hetzelfde als een hartinfarct?

Nee. Bij een hartinfarct is iemand meestal nog bij bewustzijn en heeft hij klachten zoals pijn op de borst. Bij een hartstilstand reageert iemand niet en ademt hij niet normaal. Een hartinfarct kan wel overgaan in een hartstilstand.

Mag ik zelf een AED gebruiken?

Ja. Iedereen mag een AED gebruiken, ook zonder cursus. De AED geeft gesproken instructies en geeft alleen een schok als dat nodig is. Lees wie mag een AED gebruiken?

Bron: Hartstichting, Hartstilstand. Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen medisch advies.

Vorig artikel Hartaanval bij vrouwen: symptomen herkennen en wat je doet
Volgend artikel De AED geeft geen schok: wat betekent dat?