Doorgaan naar inhoud
Ventrikelfibrilleren, PEA en asystolie: welke hartritmes kan een AED schokken?

Ventrikelfibrilleren, PEA en asystolie: welke hartritmes kan een AED schokken?

Bart de Visser, AED-specialist bij AEDwijzer
Geschreven door
Meer dan 15 jaar ervaring in AED's & hartveiligheid · AEDwijzer
Gepubliceerd op 11 december 2026

Kort antwoord: bij een hartstilstand kan het hart in vier ritmes stilvallen. Bij ventrikelfibrilleren en polsloze ventrikeltachycardie kan een schok met een AED het ritme herstellen. Dat zijn de schokbare ritmes. Bij asystolie en PEA (polsloze elektrische activiteit) helpt een schok niet. De AED herkent het ritme zelf. Jij hoeft alleen te reanimeren en de gesproken instructies te volgen.

Wat is een circulatiestilstand?

Bij een circulatiestilstand, in de volksmond hartstilstand, pompt het hart geen bloed meer rond. De hersenen krijgen dan geen zuurstof. Iemand reageert niet meer en ademt niet normaal. In Nederland gebeurt dat buiten het ziekenhuis bij ongeveer 16.000 mensen per jaar. Een circulatiestilstand is iets anders dan een hartinfarct, lees daarvoor het verschil tussen hartstilstand, hartinfarct en hartaanval.

Wat er op dat moment in het hart gebeurt, verschilt. Artsen onderscheiden vier ritmes.

Schokbare ritmes: hier helpt de AED

Ventrikelfibrilleren (VF)

Bij ventrikelfibrilleren, ook wel kamerfibrilleren, trillen de hartkamers ongecoördineerd. Er is wel elektrische activiteit, maar die is chaotisch. Het hart pompt daardoor geen bloed. Een schok van de AED zet die chaos stil, zodat het hart zijn eigen ritme kan hervatten. In Nederland heeft ongeveer 30 tot 35 procent van de mensen met een hartstilstand buiten het ziekenhuis bij aankomst van de eerste hulp een schokbaar ritme.

Polsloze ventrikeltachycardie (VT)

Bij ventrikeltachycardie slaan de hartkamers veel te snel. Het hart heeft dan geen tijd om zich te vullen en pompt nauwelijks bloed rond. Is er geen pols meer, dan heet dit polsloze VT. Ook dat ritme is schokbaar.

Niet-schokbare ritmes: doorgaan met reanimeren

Asystolie

Bij asystolie is er geen elektrische activiteit meer: op een monitor zie je een (bijna) vlakke lijn. Er is geen ritme om te herstellen, dus een schok heeft geen zin. Vaak ontstaat asystolie als ventrikelfibrilleren te lang duurt. Lees meer in asystolie: waarom geeft een AED geen schok?

PEA: polsloze elektrische activiteit

Bij PEA zie je op een monitor een ritme dat er bijna normaal uitziet, maar het hart pompt geen bloed rond en er is geen pols. Het elektrische signaal is er dus wel, de pompfunctie niet. Een schok helpt niet. Hulpverleners in de ambulance zoeken bij PEA naar een behandelbare oorzaak, zoals ernstig bloedverlies, een te laag zuurstofgehalte of een longembolie.

Ritme Wat gebeurt er? Schok?
Ventrikelfibrilleren Kamers trillen chaotisch Ja
Polsloze VT Kamers slaan veel te snel, geen pols Ja
Asystolie Geen elektrische activiteit Nee
PEA Wel elektrisch signaal, geen pompfunctie Nee

Hoe herkent de AED het ritme?

Zodra je de elektroden hebt geplakt, analyseert de AED het hartritme. Raak de persoon dan niet aan. Herkent de AED een schokbaar ritme, dan zegt hij "schok geadviseerd" en geeft hij de schok (volautomaat) of vraagt hij jou op de knop te drukken (halfautomaat). Is het ritme niet schokbaar, dan hoor je "geen schok geadviseerd". Daarna ga je direct verder met borstcompressies. Na twee minuten analyseert de AED opnieuw, want het ritme kan veranderen. Lees ook de AED geeft geen schok: wat betekent dat?

Je kunt dus niets fout doen door de AED aan te sluiten: hij geeft alleen een schok als het ritme daarom vraagt.

Waarom elke minuut telt

Ventrikelfibrilleren houdt niet eeuwig aan. Zonder hulp gaat het binnen enkele minuten over in asystolie, en dan is een schok niet meer mogelijk. Uit Nederlands onderzoek blijkt dat de kans op overleven met ongeveer 6 procent daalt voor elke minuut dat de eerste schok later komt. Daarom is het zo belangrijk dat er snel een AED bij is. Met direct reanimeren houd je het hart en de hersenen ondertussen van zuurstof voorzien, en blijft het ritme langer schokbaar.

Lees meer over de 6-minutenzone en de overlevingskans na een reanimatie.

Wat betekent dit voor jou?

  1. Reageert iemand niet en ademt hij niet normaal? Bel 112 en laat een AED halen.
  2. Begin direct met reanimeren: 30 keer drukken, 2 keer beademen.
  3. Zet de AED aan zodra hij er is en volg de instructies. Welk ritme het is, bepaalt de AED.
  4. Ga door tot de ambulance het overneemt, ook als de AED geen schok geeft.

Wil je de stappen bij de hand hebben? Download de gratis AED-poster met de 5 stappen.

Veelgestelde vragen over hartritmes bij een hartstilstand

Wat is het verschil tussen ventrikelfibrilleren en asystolie?

Bij ventrikelfibrilleren is er chaotische elektrische activiteit in het hart, die een AED kan stoppen. Bij asystolie is er geen elektrische activiteit meer, en helpt een schok niet.

Wat is PEA?

PEA staat voor polsloze elektrische activiteit. Op een monitor lijkt het ritme redelijk normaal, maar het hart pompt geen bloed en er is geen pols. Een AED geeft bij PEA geen schok.

Is circulatiestilstand hetzelfde als een hartstilstand?

Ja. Circulatiestilstand is de term die artsen en de Nederlandse Reanimatieraad gebruiken. Het betekent dat de bloedsomloop stilstaat.

Kan een AED een schok geven als dat niet nodig is?

Nee. De AED analyseert eerst het ritme en geeft alleen een schok bij ventrikelfibrilleren of een snelle ventrikeltachycardie.

Zelf een AED in de buurt? Bekijk onze AED's of gebruik de AED keuzehulp.

Bronnen: Nederlandse Reanimatieraad, Richtlijnen Reanimatie in Nederland 2025, hoofdstuk 1 Epidemiologie (aantal circulatiestilstanden, aandeel schokbaar ritme, daling overlevingskans per minuut); hoofdstuk 5 Specialistische reanimatie van volwassenen (schokbare en niet-schokbare ritmes, ritmecontrole elke 2 minuten).

Vorig artikel Oefenen met een trainings-AED: waarom en welke kies je?
Volgend artikel Beademingsmasker of beademingsballon: wat is het verschil?